کدخبر: 3311
راستان نیوز | آتشکده بهرام گور یا تپه میل یا آتشکده ری، از آثار دوره ساسانیان در شهر ری است. گمان می‌رود که این بنا آتشگاه بهرام گور بوده باشد. بهرام پنجم یا وهرام پنجم یا بهرامِ گور از ۴۲۱ تا سال ۴۳۸ میلادی پادشاه ساسانی بود. وی به جای پدر، یزدگرد یکم، بر تخت نشست. بهرام گور از جمله شناخته‌شده‌ترین پادشاهان ساسانیان است که داستان‌های بسیاری را در ادبیات فارسی به او نسبت داده و شعرهای فراوانی را راجع به او سروده‌اند. تپه میل (آتشکده بهرام) در جنوب شهرری در حدود ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر ری به سوی ورامین بر بلندای تپه‌ای پهناور در روستای قلعه‌نو، بقایای کاخ یا آتشکده‌ای واقع است که به علت دو پایه بزرگ بنا به تپه میل مشهور گردیده، و از دور شبیه به میل است. جهت بنا به صورت شرقی و غربی است. در جبهه شرقی ایوانی با چهار ستون مدور بوده. بخشی از بنای آتشکده ری در زمان حمله اسکندر به ایران خراب شد و تنها قسمتی از بنای چهارطاقی و زیبای این آتشکده به صورت دو میل باقی ماند. بیشتر قسمت‌های غربی بنا از میان رفته، در بخش زیرین مجموعه یک راهروی کم ‌پهنا وجود دارد که سراسر طول بنا را طی می‌کند. بقایای معماری آتشکده بهرام، متشکل از گل، خشت، لاشه سنگ، گچ و از نظر دیرینگی متعلق به دوره ساسانیان (حدود ۱۸۰۰ سال پیش) است. آنچه از پوشش بنا در زمان حاضر بر جاست، یک جفت قوس هلالی با نقطه بیضی است، در راستای محور اصلی تالار، راهروی کم عرض تونل مانندی سراسر طول تالار را از زیر طی می کند که از منتهی الیه غربی، راهروی هم عرض دیگری بر آن عمود می‌شود و ورودی اصلی راهروی زیرین در جبهه شرقی، زیر ایوان اصلی است. نخستین بار در سال ‪ ۱۹۱۳‬میلادی «ژاک دومورگان» فرانسوی این آتشکده و سازه‌های پیرامون آن را مرمت کرد. این بنا در سال ‪ ۱۹۳۳‬توسط باستان‌شناس آمریکایی به نام اریک اشمیت مورد کاوش و حفاری قرار گرفت و اخیراً دکتر فیروزه شیبانی از ایران کار حفاری آن را پی‌گیری کرده‌است. در تاریخ طبرى آمده است ؛ رى آتشگاهى بود که از آن قدیمى تر نبود. در برخى پا را فراتر گذاشته و احداث آن را به فریدون ( از پادشاهان پیشدادی) نسبت مى دهند. هر چند درستى آن مسلم نیست ولى متاخران، رى را از زمان هاى دیرین و پیش از ظهور زرتشت شهرى مذهبى و مرکز مغان مى دانسته اند. نیزار های اطراف تپه میل در ری، از وجود دریاچه ‌ای حکایت دارد که در گذشته در این محل وجود داشته، ولی خشک شده‌ است. تپه اى مرتفع که بلندى آن از سطح دشت اطراف، حدود 18 متر است و تقریبا 35 متر پهنا و 17 متر درازا دارد. بر بالای تپه، بنای اصلی آتشکده در راستای شرقی غربی برپاست. طرح کلی بنا، تالار ستون داری بوده با دو ردیف ستون چهار گوشه سه تایی که عملاً به ۳ بخش تقسیم شده است . تزئینات گچى شامل نقش هاى گل و بوته ، دل ، مارپیچى و برگ هاى افشان ، قطعات پیه سوز هاى سفالى و تکه هاى برنزى و آهنى مهمترین یافته ها از این منطقه است. اولین نظریه اى که در مورد بقایاى بناى واقع بر روى تپه ذکر شده ، فرضیه آتشکده بودن آن است که قطعى تر به نظر مى رسد. آنچه از متن هاى تاریخى به دست آمده است حکایت از آن دارد که آتشکده باستانى رى در فاصله میان رى و سیروان واقع بوده است. مى گویند در زمان سلطنت انوشیروان، وى هنگام عبور از حوالى آتشکده، درون آن بت هایى مى بیند و دستور مى دهد تا آنها را بیرون بریزند و در آنجا آتشى بزرگ مى یابد. اگر بناى فوق را آتشکده ندانیم که به احتمال قریب به یقین این طور نیست، بقایاى آتشکده بزرگ رى را باید در همین حوالى جستجو کرد. از طرف دیگر صحراى جنوب رى را از قدیم یزدان مى نامیدند؛ به مناسبت آتشکده اى که جایگاه پرستش یزدان بوده است . اما مرحوم پیرنیا معتقد است این بنا مهریز یا مهرآذین ( محل نیایش مهر ) بوده است. شاهزاده هاى ساسانى ری ، مذهب مهرى داشته اند و معبد آنان خارج شهر بوده است به مانند این اثر تاریخى که خارج از پهنه رى ساسانى است . به گزارش راستان نیوز به نقل از ایسنا، با وقوع توفانِ اخیر در تهران و شهرهای اطراف، داربست‌های فلزی محوطه تاریخی و ارزشمند «تپه میل» که روی آن‌ها سازه‌ی سقف این محوطه قرار داشت، از جا کنده و محوطه به طور کامل بی‌سرپناه شد، اما گویا خوشبختانه هیچ آسیبی به این محوطه تاریخی وارد نشده است. امیر مسیب رحیم‌زاده، مدیر اداره میراث فرهنگی شهرستان شهرری درباره‌ی اقدامات انجام شده یا دردست انجام برای این محوطه تاریخی پس از گذشت حدود 10 روز از این اتفاق، توضیح داد: به دنبال توفان رخ داده، متاسفانه کل سازه که به عنوان سقف در محوطه مورد استفاده بود، کنده شد، اما خوشبختانه هیچ آسیبی به فضاهای خشتی محوطه وارد نشد. وی ادامه داد: در حال حاضر مکاتبات اولیه برای اختصاص بودجه با هدف طراحی سازه‌ای مقاوم انجام شده و از سوی دیگر مطالعات برای نوع این سازه و محوطه استفاده از آن در حال انجام است. او با تاکید بر لزوم نصب سازه‌ای مقاوم‌تر روی این محوطه تاریخی اظهار کرد: خوشبختانه در این طوفان، هیچ آسیبی به سازه، معماری‌ها، ترانشه و گچ‌بری‌ها حتی عناصر ارزشمند تالار اصلی وارد نشده است،‌چون سازه فقط به پشت برگشته، با این وجود باید هر اقدامی که برای این محوطه تاریخی انجام می‌شود تا قبل از آغاز فصل زمستان انجام شود. رحیم‌زاده با بیان این‌که باید در حال حاضر پوشش پلاستیکی روی این محوطه تاریخی پوشانده شود، افزود: به دلیل شرایط کنونیِ محوطه، در حال حاضر امکان بازدید از این محوطه توسط گردشگران و بازدیدکنندگان متوقف شده است، تا نصب سازه‌ی مقاوم روی آن فراهم شود، با اجرائی شدن این اتفاقات، بار دیگر امکان ورود بازدیدکنندگان به محوطه فراهم می‌شود.
ارسال نظر

نظرات کاربران