کدخبر: 17278

امروز جشن دیگان است؛

امروز هشتم دیماه در گاهشمار ایرانی، مصادف با دومین جشن دیگان است. ایرانیان باستان در هر ماه، حداقل یک روزِ جشن داشتند و آن روزی است که...

راستان نیوز |

  در ایران از کهن ترین زمان، در هر ماه، جشنی برگزار می شد که نامِ آن ماه را داشت.

در تقویم یا گاهشمار ایرانی به این صورت است که هر روزِ ماه، نامی دارد. مثلا اولین روزِ هر ماه بنام اورمزد (به معنی اهورا مزدا، پروردگار، خدا) نامگذاری شده است. مثلا نامِ روز دومِ هر ماه، بهمن نام دارد. وقتی میگوییم بهمن روز، یعنی روزِ دومِ هر ماه.

چگونگی قرار گرفتن روز های ماه : (از یک تا سی)

اورمزد – وهومن یا بهمن – اردیبهشت – شهریور – سپندارمزد – خورداد – امرداد .

دی بآذر – آذر – آبان – خیر – ماه – تیر – گوش .

دی بمهر – مهر – سروش – رشن – فروردین – ورهرام یا بهرام – رام – باد .

دی بدین – دین – ارد – اشتاد – آسمان – زامیاد – مانتره سپند – انارام .

پس جشن بهمنگان، روزِ دومِ ماه بهمن است.

راستان نیوز؛ وقتی میگوییم روزِ مهرگان، یعنی روز شانزدهم هر ماه. در نتیجه جشنِ مهرگان در شانزدهمِ مهر برگزار میشود.

مثلا روزِ 28 هر ماه زامیاد نام دارد و روز بیستمِ هر ماه، بهرام نام دارد و روز هشتمِ هر ماه، دی به آذر روز نام دارد.

روز 16 آذر ماه بدلیلِ اینکه نام روز و ماه یکی میشود، آن روز را جشن میگیرند و جشن مهرگان نام دارد.

سه روز از روزهای ماه، بنام دی ثبت شده است و این مسئله اهمیت دیماه و بارندگیِ این ماه را برای یکسال، نشان میدهد. ارزشِ این ماه و گرامیداشت دی ماه با چهار جشن دیماه بصورت جشن های اصلی و جشن های دیگری مشخص شده است.

پس امروز  چون هشتم دیماه است و دی به آذر نام دارد، دومین جشن دیگان است.

البته گاهشمار ایران باستان بعلت تفاوتهایی کاملا منطبق بر تقویم خورشیدی نیست.

جشن دیگان و جشن های ماه دی در ایران کهن

دی یا دتوشو Daatoshu به معنی دادار و آفریدگار است و در نامه های اوستایی اغلب به جای واژه اهورامزدا به کار رفته است.

جشنهای دی ماه

اورمزد و دیماه : نخستین روز دی ماه باستانی/ 25 آذر ماه خورشیدی

دی به آذر و دیماه : هشتمین روز دی ماه باستانی/ 2 دی ماه خورشیدی

دی به مهر و دیماه: پانزدهمین روز دی ماه باستانی/ 9 دی ماه خورشیدی

دی بدین و دیماه : بیست و سومین روز دی ماه باستانی/17 دی ماه خورشیدی

 در ایران باستان نخستین جشن دیگان در ماه دی، یعنی روز اورمزد و دی ماه ، خرم روز نام داشته است و در این روز که شب پیش، بزرگترین شب سال بوده است، پادشاه و حاکم دیدار عمومی با مردم داشته است.

ابوریحان بیرونی درباره «دی» می گوید :

«... دی ماه، نخستین روز آن خرم روز است و این روز و ماه هر دو به نام خداوند است که «هرمز» نامیده می شود، یعنی حکیم و دارای رای و آفریدگار.

راستان نیوز؛ انتخاب روزهای جشن  بدین شیوه بود که چون در تقویم کهن، هر یک از 30 روزِ ماه، دارای نامی است و نام ماههای سال نیز جزئی از این نام هاست، پس جشن هر ماه در روزی بر گزار می شد که نام روز و ماه یکی میشد. مانند روز تیر در ماه تیر که روز سیزدهم تیرماه است و جشن تیرگان.

این اهمیت دادن به فصول و ماههای سال، نشانه ای از ارزش حیات و درکِ گردش ِ ایام و قدر دانستن ِ روزهای زندگی بوده است. اینکه روزهایی در ماههای سال را برای شکرِ ایزد یکتا، مقدس و با اهمیت می دانستند که خود نشان از دانستنِ ارزشِ حیات و زندگی بوده است و شکر ایزد یکتا برای موهبت هایی که هر فصل و ماه به آنها ارزانی داشته است.

در حوزهٔ تمدن ایرانی، هر ماه دارای سی روز بود که با اضافه کردن پنج روز در آخر سال (پنجه دزدیده)، سال به ۳۶۵ روز می‌رسید. و اکنون نام این روزها:

شما میتوانید نامِ روزِ تولد خود را در گاهشمارِ ایرانی بیابید.

۱. اورمزد ۲. بهمن ۳. اردیبهشت ۴. شهریور ۵. سپندارمذ
۶. خرداد ۷. امرداد ۸. دی به آذر ۹. آذر ۱۰. آبان
۱۱. خور ۱۲. ماه ۱۳. تیر ۱۴. گوش (ایزد) ۱۵. دی به مهر
۱۶. مهر ۱۷. سروش ۱۸. رشن ۱۹. فروردین ۲۰. بهرام
۲۱. رام ۲۲. باد ۲۳. دی به دین ۲۴. دین ۲۵. ارد
۲۶. اشتاد ۲۷. آسمان ۲۸. زامیاد ۲۹. مهراسفند ۳۰. انیران

البته روزهای پنجه دزدیده نیز نامی دارند که از نام گاتاهای زرتشت گرفته شده:

۱. اهنود ۲. اشتود ۳. سپنتمد ۴. وهوخشتر ۵. وهشتواش

 

ترتیب نام روز به اوستایی نام رایج معنی
۱ اهورامزداه هرمزد نام خداوند
۲ وُهومَنَه بهمن منش نیک
۳ آشه‌وَهیشتَه اردیبهشت بهترین راستی
۴ خششرهَ‌وَئیریَه شهریور شهریاری والا
۵ سپنتا آرمیتی سپندارمذ فروتنی، عشق و گسترش
۶ هَئوروَتات خرداد کمال ایزدی
۷ اَمرتات امرداد بی‌مرگی و نامیرایی
۸ آفریدگار دی به آذر آفریدگار
۹ آتَر آذر آتش
۱۰ آپُوُ آبان آب
۱۱ خَورخشِیُتَه خور آفتاب و خورشید
۱۲ ماه ماه ماه
۱۳ تیشنریه تیر ستارهٔ تیر و ایزد باران
۱۴ گو ایزد گوش جهان، هستی و زندگی
۱۵ آفریدگار دی به مهر آفریدگار
۱۶ میثره مهر نگهداشتن پیمان
۱۷ سرَوشَه سروش وخش ایزدی (الهام و وحی)
۱۸ رشنو رَشن دادگری
۱۹ فروَشی‌ها فروردین فروهر و روان رفتگان
۲۰ وِرثرغَنَه بهرام پیروزی
۲۱ رامَن رام رامش و آشتی (صلح)
۲۲ واتَه باد باد
۲۳ آفریدگار دی به دین آفریدگار
۲۴ دینا دین وجدان بینش درونی
۲۵ اَشی ارد خوشبختی دارائی
۲۶ اَرشتات اشتاد راستی
۲۷ اَسمَن آسمان آسمان
۲۸ زَم زامیاد زمین
۲۹ مَنثره سپنته مهراسپند گفتار نیک
۳۰ اَنغَرا رَرُچاه انیران یا انارام روشنایی بی‌پایان

 

در میان دوازده ماهِ سال، جشن نوروز در اول فروردین ماه، جشن تیرگان که روز 13 تیر است و گرامیداشت تیراندازی آرش برای مشخص کردن مرز ایران و توران می باشد، جشن مهرگان در 16 مهرماه، جشن شب یلدا در اولین شب ماه دی، جشن سده در دهم بهمن ماه که جشن پیدایش آتش است و جشن بهمنگان یا بهمنجه که دوم بهمن ماه است و جشن دیگان در هشتم دیماه، جشن اسفندگان در دوم اسفند ماه که روز بزرگداشت زن و زمین است( این روز بعلت تغییرات تقویمی به  اشتباه به 29 بهمن تغییر یافته است) از جشن هایی است که تا کنون به فراموشی سپرده نشده است. چراکه ایرانیان از دیرباز، شادی و شادخواری را از آیین های ویژه خود دانسته و در فلسفه و هستی شناسی خود، آن را موهبت الهب به شمار می آوردند.

 

جشن های باستانی ایرانیان در دوران پیشین بسیار بوده، اما امروز اغلب آنها به فراموشی سپرده شده و حتی نامی هم از آنها در میان نیست.

در میان گرامیداشت ماهها، ماه دی از جایگاه ویژه ای برخوردار است که احتمالا نشان از اهمیت این ماه دارد. در دیماه علاوه بر جشن دیگان در هشتم دیماه جشنهای دیگری نیز وجود دارد که برای اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.

در روز جشنِ دیگان، عادت ایرانیان چنین بوده که پادشاه از تخت شاهی پایین می آمد و جامه ای سفید می پوشید و در بیابان بر فرش های سپید می نشست و دربان و یساولان را که شکوه پادشاه با آن هاست به کنار می راند و هر کس که می خواست پادشاه را ببیند، خواه دارا و خواه نادار بدون هیچ گونه نگهبان و پاسبان، نزد شاه می رفت و با او به گفتگو می پرداخت و در این روز پادشاه با برزگران می نشست و در یک سفره با آن ها خوراک می خورد و می گفت :

من مانند یکی از شماها هستم و با شماها برادرم، زیرا استواری و پایداری جهان به کارهایی است که به دست شما انجام می شود و امنیت کشور نیز با من است، نه پادشاه را از مردم گریزی است و نه مردم را از پادشاه ...»

 

 

 

 

 

ارسال نظر

نظرات کاربران