کدخبر: 17276

اهمیت ماهها در ایران باستان؛

جشن های بسیار بنام ماههای سال، نشانه ای از ارزش حیات و درکِ گردش ِ ایام و قدر دانستن ِ روزهای زندگی بوده است...

راستان نیوز |

  در ایران باستان، ماههای سال هر کدام دارای اهمیت ویژه ای بوده است و بر اساس اهمیتِ آنها، مردمِ ایرانِ کهن، جشن ها و آیین های مختلفی برگزار می کردند و در واقع فصول و روزهای سال را گرامی میداشتند.

این اهمیت به فصول و ماههای سال، نشانه ای از ارزش حیات و درکِ گردش ِ ایام و قدر دانستن ِ روزهای زندگی بوده است. اینکه روزهایی در ماههای سال را برای شکرِ ایزد یکتا مقدس و با اهمیت می دانستند که خود نشان از دانستنِ ارزشِ حیات و زندگی بوده است و شکر ایزد یکتا برای موهبت هایی که هر فصل و ماه به آنها ارزانی میکند.

در دنیای کهن بعلت ناشناخته بودنِ علت بیماری و درمان بیماری، با درک شهودی و تجربی، تمامی حوادث و اتفاقات منفی را به دیو یا اهریمن (شیطان) نسبت می دادند و تمامی حوادث و اتفاقات مثبت را به خدا یا هورمزد یا اهورا مزدا نسبت می دادند.

در میان دوازده ماهِ سال، جشن نوروز در اول فروردین ماه، جشن تیرگان که روز 13 تیر است و گرامیداشت تیراندازی آرش برای مشخص کردن مرز ایران و توران می باشد، جشن مهرگان در 16 مهرماه، جشن شب یلدا در اولین شب ماه دی، جشن سده در دهم بهمن ماه که جشن پیدایش آتش است و جشن بهمنگان یا بهمنجه که دوم بهمن ماه است و جشن دیگان در هشتم دیماه، جشن اسفندگان در دوم اسفند ماه که روز بزرگداشت زن و زمین است( این روز بعلت تغییرات تقویمی به  اشتباه به 29 بهمن تغییر یافته است) از جشن هایی هستند که تا کنون به فراموشی سپرده نشده اند. چراکه ایرانیان از دیرباز، شادی و شادخواری را از آیین های ویژه خود دانسته و در فلسفه و هستی شناسی خود، آن را موهبت الهی به شمار می آوردند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد نامِ روزهای ماه و چگونگی انتخاب روزهایی برای جشن در هر ماه و معمای انتخاب آنها، اینجا را کلیک کنید.

جشن های باستانی ایرانیان در دوران پیشین بسیار بوده، اما امروز اغلب آنها به فراموشی سپرده شده و حتی نامی هم از آنها در میان نیست.

در میان گرامیداشت ماهها، ماه دی از جایگاه ویژه ای برخوردار است که احتمالا نشان از اهمیت این ماه دارد. در دیماه علاوه بر جشن دیگان

جشن دیگان و جشن های ماه دی در ایران کهن

دی یا دتوشو Daatoshu به معنی دادار و آفریدگار است و در نامه های اوستایی اغلب به جای واژه اهورامزدا به کار رفته است.

 در ایران باستان نخستین جشن دیگان در ماه دی، یعنی روز اورمزد و دی ماه ، خرم روز نام داشته است و در این روز که شب پیش، بزرگترین شب سال بوده است، پادشاه و حاکم دیدار عمومی با مردم داشته است.

ابوریحان بیرونی درباره ی «دی» می گوید :

«... دی ماه، نخستین روز آن خرم روز است و این روز و ماه هر دو به نام خداوند است که «هرمز» نامیده می شود، یعنی حکیم و دارای رای و آفریدگار.

در این روز عادت ایرانیان چنین بوده که پادشاه از تخت شاهی پایین می آمد و جامه ای سفید می پوشید و در بیابان بر فرش های سپید می نشست و دربان و یساولان را که شکوه پادشاه با آن هاست به کنار می راند و هر کس که می خواست پادشاه را ببیند، خواه دارا و خواه نادار بدون هیچ گونه نگهبان و پاسبان، نزد شاه می رفت و با او به گفتگو می پرداخت و در این روز پادشاه با برزگران می نشست و در یک سفره با آن ها خوراک می خورد و می گفت :

من مانند یکی از شماها هستم و با شماها برادرم، زیرا استواری و پایداری جهان به کارهایی است که به دست شما انجام می شود و امنیت کشور نیز با من است، نه پادشاه را از مردم گریزی است و نه مردم را از پادشاه ...»

جشن های ایرانی دی ماه که تا کنون نشنیده اید:

1⃣ جشن سیرسور (برابر با 14 دی)

جشن «سیرسور» که در این روز ویژه، همراه غذا سیر می خوردند یا آن را در میان گوشت نهاده و می پختند و بر این باور داشتند که خوردن این غذاها زیان های دیوها را دور می کند.

همچنین در این روز دیوان بر جمشیدشاه چیره شدند و وی را کشتند که در روایت های شاهنامه فردوسی آمده است.( اشاره به بیماری و مرگ جمشید از پادشاهی کیانیان در ایران دارد).

2⃣جشن تبیکان (برابر با 15 دی)

جشنی همراه با ساخت تندیس ها و پیکره هایی به شکل انسان با گل یا خمیر که در پشت بام ها قرار می دادند و گاه آن ها را میسوزاندند.

در باور مردم این کار برای از بین بردن موجودات آزار رسان بوده است.

همچنین در شامگاه این روز، سنبل بر آتش می نهادند و باور داشتند که با این کار سراسر سال را آسوده و دور از فقر و خشکسالی خواهند بود.

3⃣جشن درامزینان (برابر با 16 دی)

جشنی به نام «درامزینان» یا «کاکتل» یا «کاکثل» در متون ایرانی که جشنی بسیار کهن و اسطوره ای و ناشناخته است که نام های گوناگون آن ارتباط با «درفش_کاویان» و «گاو کتل» یا «گاو درفش» را نشان می دهد.

4⃣ جشن کوسه گلدی (برابر با 15 دی)

در نیمه ی زمستان، چوپانان و دامداران مناطق مرکزی ایران، مراسمی به نام «کوسه_گلدی» برگزار می کنند در این مراسم یک نفر نقش کوسه را بازی می کند و لباس قرمز و پوستینی به تن کرده، کلاه ویژه قرمز رنگی به سر می گذارد و تنبک زنان و رقص کنان به درِ خانه های دامداران رفته و با خواندن آواز از صاحب خانه ها، گردو و بادام هدیه می گیرد.

 

 

 

ارسال نظر

نظرات کاربران