کدخبر: 15330

علی‌اکبر قاضی‌زاده:

اگر این امکان وجود داشت که در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ به کمک رادیو و تلویزیون بر زبان جاری ممکلت اثر گذاشت و تغییری ایجاد کرد، از حدود یکی، دو دهه پیش با ورود تکنولوژی‌های ارتباطی، کنترل زبان فارسی تقریبا غیرممکن شد.

راستان نیوز |

راستان نیوز | علی اکبر قاضی‌زاده - روزنامه‌نگار باسابقه - معتقد است: اگر این امکان وجود داشت که در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ به کمک رادیو و تلویزیون بر زبان جاری ممکلت اثر گذاشت و تغییری ایجاد کرد، از حدود یکی، دو دهه پیش با ورود تکنولوژی‌های ارتباطی، کنترل زبان فارسی تقریبا غیرممکن شد. او در ادامه توضیح می‌دهد: منظورم این نیست که در حال حاضر کاری نمی‌توان کرد، ولی دیگر به سادگی دهه‌ی ۶۰ نیست؛ چرا که دیگر نه تلویزیون نفوذ سابق را دارد و نه مردم دیگر همانند گذشته گوش شنوایی دارند.

 امروز (۱۶ آبان ماه) کارگاه «نگارش در رسانه‌ها» با علی‌اکبر قاضی‌زاده، استاد روزنامه‌نگاری در بیست و دومین نمایشگاه مطبوعات برگزار شد. او در این کارگاه  درباره‌ی تاثیرات ادبیات رسانه‌ای بر زبان مرجع فارسی به بیان توضیحاتی پرداخت.

قاضی‌زاده در ابتدای سخنانش به بیان خاطره‌ای از اولین روزهای کاری‌اش در روزنامه کیهان پرداخت و گفت: اوایل که در روزنامه کیهان آغاز به کار کردم، دو روزنامه اصلی وجود داشت و ما اولین گروهی بودیم که از دانشکده وارد عرصه روزنامه‌نگاری شدیم. اولین مخالفان ما کسانی بودند که به صورت تجربی فعالیت می‌کردند و به شدت مخالف برخی از اصول روزنامه‌نگاری از جمله درست‌نویسی بودند.

او یادآور شد: امروز این سوال مطرح می‌شود که آیا ما در عرصه روزنامه نگاری با وجود تمام تغییرات پیش آمده دغدغه پاک‌نویسی و درست‌نویسی را داشته باشیم یا نه. واقعیت این است که ما با جمعیت‌های ناشناخته‌ای از مردم روبه‌رو هستیم و برای مخاطبانی از گوشه و کنار جامعه بدون اینکه آنها را بشناسیم، مطلب تهیه می‌کنیم.

این روزنامه‌نگار با سابقه در ادامه سخنانش با اشاره به ادبیاتی که در دفترچه‌های خاطرات از آنها استفاده می‌شود، گفت: به عنوان مثال زبان دفترچه‌های خاطرات خصوصی است و زبان خاص آن نویسنده است، اما وقتی که در رسانه‌ها مطلبی نوشته می‌شود، تنها نویسنده نیست که از آن مطلب استفاده می‌کند، بلکه افراد مختلفی از تمام نقاط کشور ممکن است آن مطلب را بخوانند و اینجاست که درست‌نویسی مهم می‌شود.

قاضی‌زاده با بیان اینکه زبان در رسانه قابل جبران نیست، اظهار کرد: متاسفانه غلط‌های ما در نگارش خیلی زود تبدیل به عادت و زبان محاوره‌ای مردم می‌شود. مردم تصور می‌کنند آنچه در رسانه‌ها مطرح می‌شود، زبان رسمی سرزمین ماست؛ این در حالی است که پاک‌نویسی در رسانه‌ها از حساسیت بسیار بالایی برخوردار است. در سال‌های گذشته بسیاری از واژه‌های نادرست توسط ما اهالی رسانه استفاده شد و جالب است که در جامعه این جا افتاد و مورد استفاده قرار گرفت.

این روزنامه‌نگار با سابقه با بیان اینکه زبان رسانه می‌تواند هم به زبان فارسی خدمت کند و هم آسیب برساند، یادآور شد: اگر این امکان وجود داشت که در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ به کمک رادیو و تلویزیون بر زبان جاری ممکلت اثر گذاشت و تغییری ایجاد کرد، از حدود یکی، دو دهه پیش با ورود تکنولوژی‌های ارتباطی کنترل زبان فارسی تقریبا غیرممکن شد. منظورم این نیست که در حال حاضر کاری نمی‌توان کرد ولی دیگر به سادگی دهه ۶۰ نیست؛ چرا که دیگر نه تلویزیون نفوذ سابق را دارد و نه مردم دیگر همانند گذشته گوش شنوایی دارند.

قاضی‌زاده با بیان اینکه امروز زبان‌ خصوصی دفترچه‌های خاطرات، زبان عمومی، رسمی و حتی رسانه‌ای شده است، گفت: این در حالی است که این زبان به شدت در معرض تغییر شکل و فساد است. ما با این روند زبان راز و رمزدار خودمانی را به زبان مرجع‌مان تبدیل می‌کنیم. یکی از دلایلی که زبان به شدت در حال آسیب دیدن است، فاصله گرفتن اهالی رسانه از کتاب است. ما ادبیات مکتوب زبان فارسی که بیش از هزار سال سابقه مکتوب دارد را به دلایل رابطه نداشتن با آن از دست می‌دهیم و ریشه یکی از مشکلات ما در این زمینه این است که به فرهیختگان‌مان فضلیت ندادیم و به همین خاطر بچه‌های نسل جدید به فرهیخته شدن علاقه‌ای ندارند.

او با بیان اینکه ما از همگانی شدن نیاز به دانستن، فاصله گرفته‌ایم، اظهار کرد: عده‌ای تصور می‌کنند که فقط کشور ما از تکنولوژی‌های ارتباطی جدید استفاده می‌کند و به همین خاطر زبان مرجع است و دستخوش تغییراتی می‌شود؛ این در حالی است که بسیاری از کشورهای دیگر نیز از این تکنولوژی‌ها استفاده می‌کنند اما نمی‌گذارند زبان مرجع کشورشان تغییر کند؛ به عنوان مثال حتی در فاصله میان دو جنگ جهانی در کشور انگلستان جدالی جدی بر سر زبان ملی وجود داشت و عده‌ای اعتراض می‌کردند که روزنامه‌ها و رادیو زبان مرجع این کشور را از بین می‌برند و حتی آدم بزرگی مثل جورج اورول درباره این موضوع کتاب نوشت.

به گزارش ایسنا، این روزنامه‌نگار با سابقه در ادامه مطلب بالا خاطرنشان کرد: در هیچ کجا اینطور نیست که دروازه‌های زبان باز باشد و اجازه دهند هر چیزی وارد آن شود و اسم آن را نیاز روز بگذارند. یک راه معمول، ساده و عمومی حفظ زبان مرجع مراجعه بیشتر به پیشنیه آن زبان یعنی کتاب است ولی متاسفانه در جامعه ما حرمت کتاب به شدت لطمه خورده است.

قاضی‌زاده اظهار کرد: من به افرادی که با وسایل الکترونیکی کار می‌کنند توصیه می‌کنم که قبل از استفاده از هر واژه‌ای کمی تامل کنند و اگر فکر می‌کنند که آن واژه جای کار بیشتری دارد، حتما آن را عوض کنند و از هیچ واژه‌ای که از درستی آن مطمئن نیستند، استفاده نکنند.

او یکی از دلایل آسیب رساندن به زبان مرجع را موضوع «ملوک‌الکلام» دانست و گفت: بعضا مسؤولان سطوح مختلف کشور واژه‌ها و عبارت‌هایی را به کار می‌برند که با وجود غلط بودن آنها وارد زبان می‌شوند.

قاضی‌زاده اظهار کرد: اگر روزنامه‌ها و رسانه‌های دنیا موفق شدند دلیلش فقط سرمایه و امکانات مالی گسترده نبوده است بلکه یک دلیل عمده این موفقیت تأمل و برنامه‌ریزی آنها برای موضوعات مختلف بوده است. ما اصحاب رسانه باید زبان سرزمین خودمان را بشناسیم و باور کنیم که اگر کتاب‌های ادبی ایران را بخوانیم دیگر کتاب از دستمان نخواهد افتاد.

این روزنامه‌نگار باسابقه در پایان به اهالی رسانه توصیه کرد که با دانستن و کتاب بیگانگی نکنند و بدانند که یکی از عواملی که باعث موفقیت روزنامه‌نگاران می‌شود آگاهی از زبان و فرهنگ ملی‌شان است.

 

ارسال نظر

نظرات کاربران